PROMIENIOTWÓRCZOŚĆ I FIZYKA ŚRODOWISKA

Uniwersalną cechą naszego środowiska naturalnego jest obecność w nim pola promieniowania jonizującego. Jego żródłem są niektóre pierwiastki obecne w środowisku ziemskim, znaczny udział ma także promieniowanie jądrowe docierające do nas z kosmosu. Nie mamy wpływu na obecność tego promieniowania, jest ono częścią natury – nazywamy je promieniotwórczością naturalną. Człowiek też potrafi obecnie wytwarzać pierwiastki promieniotwórcze, te nazywamy sztucznymi nuklidami promieniotwórczymi. Potrafimy zbadać, czy zmierzone promieniowanie alfa, beta, czy gamma pochodzi od naturalnych czy sztucznych nuklidów promieniotwórczych. Ich obecność w glebie, powietrzu, próbkach organizmów żywych może być znacznikiem zmian środowiskowych,
a szczegółowe analizy pozwalają również na badanie efektów synergii (wzmocnienia) kilku czynników szkodliwych (np. jednoczesny wpływ promieniowania jonizującego i palenia papierosów na zdrowie człowieka). Znacznikami zmian środowiskowych są również gazy cieplarniane wyprodukowane przez człowieka czy metale ciężkie zanieczyszczające środowisko.

Radon – naturalny izotop promieniotwórczy

Źródłem radonu – jedynego gazowego, natural-nego pierwiastka promieniotwórczego – jest rad zawarty w skorupie ziemskiej, powstający w szeregu przemian promieniotwórczych z uranu i toru. Radon jest gazem szlachetnym, nie wchodzi w reakcję z innymi związkami. Jest niewidoczny, nie ma zapachu ani smaku. Dobrze rozpuszcza się
w wodzie i innych cieczach. Rozpada się z okresem półrozpadu T1/2 = 3,8 dnia, tworząc tak zwany szereg krótkożyciowych pochodnych roz-padu radonu (izotopy polonu: 218Po i 214Po oraz ołowiu 210Pb), które także są promieniotwórcze.

Więcej:

Kontakt: Krzysztof Kozak
Akredytowane Laboratorium Ekspertyz Radiometrycznych

Ołów w porostach z Antarktyki

Rośliny i porosty, które mają zdolność kumulowania zanieczyszczeń będących rezultatem działalności człowieka nazywamy bioindykatorami antropopresji. W próbkach porostów Usnea antarctica oraz Usnea aurantiaco-atra, rosnących w pobliżu polskiej bazy antarktycznej im. Henryka Arctowskiego, stwierdzono obecność pierwiastków śladowych (w tym również ołowiu) o stężeniach wyższych niż w porostach rosnących z dala od siedzib ludzkich, co wskazuje na możliwy szkodliwy wpływ działalności człowieka na unikalne i wrażliwe na zanieczyszczenia środowisko antarktyczne.

Więcej:

Kontakt: Wojciech Kwiatek
Zakład Spektroskopii Stosowanej (NZ52)

 

 

 

 

 

 Pluton w wypluwkach sów ???

Sztuczne izotopy promieniotwórcze takie jak pluton, ameryk, uran, tor, polon, 90Sr, 63Ni, 7Be, 137Cs mogą migrować w środowisku, na przykład poprzez łańcuch pokarmowy dzikich zwierząt. Oto jeden z mechanizmów: wiele gatunków pta-ków produkuje tzw. wypluwki (niedużych roz-miarów szczątki pożywienia, wypluwane przez ptaki). Na przykład sowy połykają swoje ofiary w całości lub dużych fragmentach, a sposób tra-wienia pokarmu nie uszkadza zbytnio niektórych fragmentów ofiary: części kostnych, elementów pancerzy owadów, czy sierści i piór. Czy wypluw-ki sów mogą zawierać pluton?

Kontakt: Jerzy Mietelski
Zakład Fizykochemii Jądrowej (NZ57)